Omschrijving
Lees ook onze nieuwsblog over deze strip HIER
Mary Bell, een moordzuchtige kindertijd: wanneer een fait divers literaire stof wordt
In 1968 worden in Newcastle upon Tyne twee jonge jongens, Martin Brown en Brian Howe, kort na elkaar vermoord teruggevonden. Het onderzoek en het proces die volgen, schokken heel Engeland: de dader is Mary Bell, een meisje van amper 11 jaar. Ze wordt tot levenslang veroordeeld en groeit uit tot een verontrustend symbool, op het snijpunt van gruwel, mediagekte en een ondraaglijke vraag: hoe kan een kind doden? Jaren later, in 1995, besluit journaliste Gitta Sereny terug te keren naar deze zaak. In gesprekken met de intussen volwassen Mary probeert ze te begrijpen wat er achter de feiten schuilgaat: de intieme, sociale en psychische ontstaansgeschiedenis van het geweld.
Die brandende materie durft Mary Bell, een moordzuchtige kindertijd recht in de ogen te kijken. Deze graphic novel, verschenen bij Glénat in de collectie Karma, is geschreven door Théa Rojzmanen getekend door Vanessa Belardo (met kleuren van Stefano Ronconi). Het boek slaagt in een delicate balans: het combineert documentaire nauwkeurigheid met de verbeeldingskracht en de belichaamde intensiteit van fictie. Het resultaat is een compromisloos, strak en diep menselijk verhaal, en vooral: niet te herleiden tot een loutere reconstructie.
Théa Rojzman, vertrouwd met sociale thema’s en de grijze zones van de werkelijkheid, situeert haar verhaal in de schaduwkant van een industriestad in het noorden van Engeland, in een klimaat van armoede, alledaags geweld en institutionele verwaarlozing. Maar de grootste kracht van het boek ligt in de weigering om makkelijke oordelen te vellen. De dader blijft een dader en toch verzwijgt het verhaal nooit dat de dader als kind ook gevormd werd door een vernietigende omgeving. Rojzman bewandelt een smalle richel: verklaren zonder te vergoelijken, kijken zonder vrij te pleiten. De vertelling ontvouwt zich via de gesprekken tussen Mary en haar biografe, afgewisseld met flashbacks, nachtmerries en gefragmenteerde herinneringen. Gaandeweg wordt dit niet enkel een terugblik op een zaak, maar een afdaling in wat zich vóór de misdaad vormt: vernederingen, geweld, stiltes, overlevingsmechanismen en de tegenstrijdigheden van een jeugd die al besmet is.
Die aanpak geeft het verhaal een bijzondere densiteit. In plaats van de gruwel te onderlijnen, kiest het scenario voor de ongemakkelijke complexiteit: emotie ontstaat minder uit het moment zelf dan uit de nasleep, minder uit het spectaculaire dan uit het onontkoombare. Precies daardoor vermijdt het boek melodrama of sensatiezucht. De grens tussen werkelijkheid en interpretatie wordt poreus, niet als effectbejag, maar omdat de waarheid van een fait divers ook schuilt in wat ontbreekt, in wat zich laat raden, in wat nooit volledig verteld kan worden.
Op dat narratieve skelet zet Vanessa Belardo een sobere maar krachtige tekenstijl neer. Met een sterk geïnkt lijnenspel, gezichten die door spanning worden geboetseerd en blikken die meer zeggen dan dialogen, staat expressie centraal. De vaak donkere sfeer ondersteunt de lectuur en versterkt het gevoel van een steeds strakker wordende greep. De strenge, beheerste paginacompositie speelt met stilte en breuken en doet denken aan de doeltreffendheid van bepaalde Italiaanse tradities, onder meer die van samenwerkingen met Bonelli Editore. StefanoRonconi’s kleuren blijven bewust ingehouden: ze illustreren niet, maar sturen de atmosfeer, verankeren de tijd en verdichten de dreiging.
Een uitgesproken visuele en narratieve prestatie: Mary Bell, een moordzuchtige kindertijd laat niemand onverschillig. Niet alleen door het onderwerp, maar vooral door de manier waarop het wordt behandeld: lucide, strak en doordacht, als een verkenning van de oorsprong van geweld. Een graphic novel die een ander licht werpt op de gebeurtenissen en bijblijft omdat hij makkelijke antwoorden weigert.
Reviews
Gemiddelde score 5 / 5
Er schuilt een ongemakkelijke ironie aan de oorsprong van dit album. Théa Rojzman zocht oorspronkelijk stof voor een bijdrage aan een bundel van Fluide Glacial over seriemoordenaars, doorspekt met zwarte humor. Ze vond geen vrouwelijke zaak die haar pakte, totdat ze stuitte op Mary Bell. Daar bleek echter weinig grappigs aan te ontdekken.
Het boek Mary Bell gaat over een elfjarige die in 1968 in Newcastle twee jongetjes wurgde, en over een journaliste, Gitta Sereny, die decennia later teruggaat om te vragen wat een kind tot zoiets drijft. Rojzman doet niet haar best om Mary vrij te pleiten, maar laat zien wat een onbehandeld trauma in een kind kan voortbrengen.
Rojzman bouwt haar verhaal niet chronologisch op, maar als een onderzoek dat voortdurend tussen tijdlagen springt. Er is het gesprek tussen Sereny en de volwassen Mary in 1995, de jeugdherinneringen, het proces, de dromen. Die fragmentatie desoriënteert aanvankelijk.
Het is een versnipperd verhaal waarin de lezer verdwaalt en zichzelf verliest, voordat duidelijk wordt dat net die verbrokkeling het punt is. Dat is een ongemak en het scenario verdient er krediet voor dat het die desoriëntatie niet wegmasseert. Het verhaal van een kind dat zelf geen coherente lijn in haar herinneringen kan leggen, hoort niet lineair verteld te worden. Sereny, die haar geloofwaardigheid eerder opbouwde met getuigenissen rond het proces van Neurenberg en een boek over Albert Speer, fungeert als ankerpunt in die chaos. Zij is niet de alwetende verteller, maar iemand die zelf net zo hard moet graven als de lezer.
Vanessa Belardo’s tekenstijl is realistisch en ingehouden, met een sterke nadruk op gezichten en blikken. We hadden bij zo’n verhaal iets grimmigere of realistischere tekeningen verwacht, maar krijgen in plaats daarvan een stijl die eerder gestileerd en steriel overkomt.
Tegen het einde vervormt de tekenstijl zichtbaar. Het is een risico dat de auteurs bewust nemen en het is niet gezegd dat het overal werkt, maar het signaleert wel dat ze hier een vormelijke grens durfden op te zoeken in plaats van veilig te blijven.
Het meest sprekende formele gebaar blijft de passage waarin de tekening zelf wegvalt. Twee zwarte pagina’s met witte tekst bij de onthulling van het misbruik dat Mary onderging. Dat is een erkenning dat sommige feiten zich niet laten illustreren zonder zelf voyeuristisch te worden. De strip kiest op dat punt voor stilte boven beeld.
Het album is overigens kwetsbaar in zijn verhouding tot de bron. Het steunt op Sereny’s Cries Unheard, het boek dat destijds zelf onder vuur lag omdat Mary Bell ervoor betaald werd.
Mary Bell, een moordzuchtige kindertijd overtuigt het meest wanneer het zijn eigen onzekerheid toont in de stiltes, de verbrokkelde tijdlijn en in de weigering van een slotoordeel. Wie op zoek is naar pulp over een kindermoordenaar, zal hier teleurgesteld worden. Wie bereid is zich te laten meeslepen in een afdaling waarin geweld nooit uit het niets ontstaat, vindt een strip die lang blijft hangen, ook al wringt de tekenstijl af en toe.Erik Ploegmakers www.9dekunst.nl
In 1968 worden in Newcastle upon Tyne twee jonge jongens, Martin Brown en Brian Howe, kort na elkaar vermoord teruggevonden. De zaak leidt tot een spraakmakend proces waarin de 11-jarige Mary Bell tot levenslang wordt veroordeeld. Jaren later, in 1995, probeert journaliste Gitta Sereny via gesprekken met Mary Bell te begrijpen wat haar tot deze daden heeft gebracht.
De graphic novel Mary Bell, uitgegeven bij Lauwert, combineert documentaire elementen met fictie. Scenariste Théa Rojzman onderzoekt niet alleen de feiten, maar ook de jeugd, trauma’s en omstandigheden die Mary Bell hebben gevormd. Ze toont Mary zowel als dader als slachtoffer, zonder haar misdaden goed te praten. Via gesprekken, flashbacks en nachtmerries ontstaat een indringend en genuanceerd portret.
De tekeningen van Vanessa Belardo, met krachtige inkting en sobere maar expressieve beelden, versterken de beklemmende sfeer van het verhaal. Samen maken de auteurs van dit boek een visueel en narratief sterke graphic novel over schuld, trauma en de donkere kanten van de menselijke natuur. Het resultaat is een aangrijpend werk dat niemand onberoerd laat. Aangrijpend spannend en zeker een aanrader.
win een cadeaubon ter waarde van €5 Schrijf een review
