Ada

2026 lijkt een grand cru jaar te worden voor de Belgische strip. Na sterke albums van Steven Dhondt, Jean Cremers, Kristof Berte Simon Spruyt en Steven Dupré is het nu de beurt aan Michaël Olbrechts om uit te pakken met een beklijvende graphic novel.
Met Ada brengt hij een boeiend historisch verhaal dat zich net als zijn voorgaand succes uit 2023 “Galapagos” afspeelt op een desolaat eiland. Dit tweede deel van Olbrechts eilanden trilogie is eveneens gebaseerd op waargebeurde feiten. Ada is een vertelling over intermenselijke relaties en -spanningen, over grootspraak en bedrog, over discriminatie van minderheidsgroepen, over gedwongen assimilatie, maar vooral over een sterke vrouw in overlevingsmodus en de liefde voor haar zoon.
In september 1921 wordt Ada Blackjack in Alaska gerekruteerd als naaister op de Crawford-poolexpeditie naar het ruwe Wrangel Island in de Noordelijke IJszee.
De jonge Inuk is geen ontdekkingsreiziger, maar een wanhopige moeder die met de premie van 50 dollar per maand hoopt haar zieke zoontje te redden. Aan boord blijkt dat ze de enige Inuit-vrouw is. Wat begint als een prestigieuze onderneming om Wrangel Island op te eisen voor de Britse Kroon, verandert al snel in een strijd tegen de meedogenloze natuur én tegen de spanningen binnen de groep. Wanneer het beloofde bevoorradingsschip niet opdaagt, nemen drie expeditieleden de wanhopige beslissing om via Siberië hulp te zoeken. Ze verdwijnen voorgoed. Ada blijft achter in het basiskamp met de zieke Lorne Knight. Wanneer die aan scheurbuik overlijdt, vindt ze troost bij haar kat Victor, symbool van de wil om te overleven. Het ontembare verlangen om haar zoon weer te zien, helpt haar om alle ontberingen te trotseren en na 23 maanden wordt ze eindelijk gered. Bij haar terugkeer wacht haar veel media-aandacht. Ondanks haar bekendheid krijgt ze niet het beloofde loon, maar kan ze wel de tuberculosebehandeling voor haar zoon betalen.
Olbrechts toont ons de erbarmelijk levensomstandigheden waarmee de bemanning moest afrekenen. Zo hebben de meeste mannen last van “cabine fever”, wordt Ada overvallen door “Hysteria Siberiana”, een geestelijke aandoening bij gebrek aan zonlicht en is honger een constant gegeven. Hij neemt de tijd om de karakters van de verschillende actoren te schetsen. Ada is het duupje dat weet te overleven, Crawford de verzoenende expeditieleider, Knight en Maurer de mannen van de harde lijn, Galle de naïeve ziel, Stefansson de wereldvreemde gladjanus die de expeditie in de steek laat en Noice de opportunistische lefgozer.
Via zorgvuldig opgebouwde flashbacks krijgen we ook inzicht in Ada’s jeugd, haar huwelijk en de keuzes die haar uiteindelijk naar Wrangel Island brachten. Achterin het boek staan foto’s van de echte hoofdpersonages en licht de auteur toe hoe het hen verder vergaat.
De tekenaar spendeert veel aandacht en zorg aan het decor. De locaties zijn prima uitgewerkt, mooie vergezichten, sprekende landschappen brengen de lezer in de juiste mood. We hebben gesmuld van de duikende walrussen, van een stoomtrein in de Canadese wildernis en het stadszicht van New York. Het warme tekenwerk zet tijd en emoties knap in de verf. Ook de wisselende pagina opbouw versterkt het geheel. De onheilspellende cover en de zeer verzorgde uitgave, een pluim voor uitgeverij Oogachtend, nodigen uit tot lezen.
Met Ada bevestigt Michaël Olbrechts zijn talent om lezers mee te pakken op een ontroerende vertelling. Sprokkels en Brokkels zijn fan! We verwachten Ada hoog in de lijstjes eind 2026!
Laat deel drie van de eilanden trilogie, dat zich zal afspelen op de Schotse St-Kilda archipel maar komen.
En nog een kleine bekentenis: wij lazen dit boek in de hittegolf van juni ’26. Het bracht ons alleszins de nodige mentale verkoeling. (HV)
sprokkels-en-brokkels.be

Wat een goed idee van Michaël Olbrechts om een eilandentrilogie te maken. Alleen het woord al klinkt prachtig en met de publicatie van Ada is tweederde nu afgerond. Olbrechts begon zijn drieluik in 2023 met het schitterende Galapagos, dat terecht heel positieve kritieken kreeg. In Galapagos baseerde Olbrechts zich op het waargebeurde verhaal van de Duitse arts Friedrich Ritter die in 1929 besluit om samen met zijn vriendin Dore Strauch een nieuw begin te maken op het onbewoonde eiland Floreana. Hij gaat op zoek naar een ascetisch leven en hangt dat op aan Nietzsches theorie van de übermenschen.

In Ada, deel twee van de trilogie, gaat Olbrechts iets verder terug in de tijd: in 1921 vertrekt er een expeditie naar de Noordelijke IJszee, meer bepaald het onbewoonde Wrangel Island. De tocht is een megalomaan idee van Vilhjalmur Stefansson, een egomane charlatan die als ontdekkingsreiziger enige faam heeft verworven. Het doel van de tocht is om het eilandje onder Brits gezag te brengen, feitelijk door er een vlag te planten en het uit te roepen als Brits grondgebied.

Dat hele idee was niet goed afgestemd en als de expeditie eenmaal aan land is, krijgen de politieke machthebbers er lucht van. Dat gooit alles overhoop. Dan zitten de mannen op het eiland, samen met Ada Blackjack, een Iñupiaq-vrouw van 23 jaar uit Alaska. Zij monsterde als enige inheemse buitenstaander aan; haar taken zijn huishoudelijk van aard. Ada gaat niet van harte mee, ze kan niet anders. Olbrechts beschrijft in een hartverscheurende scène wat haar werkelijke reden is: Ada is wanhopig, omdat haar zoontje ziek is en er geen geld is om hem te helpen. Met het bedrag dat ze met de expeditie hoopt te verdienen, kan ze goede zorg betalen. Maar eenmaal op het eiland is van dat hele idee nog weinig over: komt ze ooit nog thuis?

Wie een trilogie opzet en dat als zodanig benoemt, ontkomt er niet aan dat er vergelijkingen worden gemaakt. Om meteen duidelijk te zijn: Ada is minder goed dan Galapagos. Ten eerste zijn de karakters in Galapagos in beginsel interessanter en daarmee sterker uitgewerkt. Ritter en Strauch zijn mensen op een missie, figuren met een droom en dadendrang. De figuren die met Ada op het eiland verzeild raken, zijn avonturiers die niet goed hebben nagedacht over de situatie waarin ze zich hebben gemanoeuvreerd. Dat maakt van Ada een meer actiegerichte strip: overleven, hopen op een goede afloop.

De inbedding van Galapagos in de geschiedenis is interessanter, met hallucinante intermezzo’s die het Europa van de jaren dertig laten zien. Het is de wereld die Ritter en Strauch hebben achtergelaten, die van oorlogsdreiging en machtswellust. Het zet Ritters idealen in een ander perspectief. Bij Ada is de ‘thuissituatie’ veel minder aan de orde: het gaat er vooral om hoe Stefansson zich gedraagt en wat hij voor elkaar krijgt om de expeditieleden te helpen. Het is nu eenmaal de geschiedenis, maar waar Ritter door de buitenwacht werd opgezocht, blijft het doodstil op Wrangel Island. Het zorgt ervoor dat de twee verhaallijnen langs elkaar blijven bestaan.

Ook het verglijden van de tijd op het eiland is anders: in Galapagos wordt er aan iets gebouwd, letterlijk en figuurlijk. We zien de droom van Ritter ontstaan – en na verloop van tijd vervliegen. Dat is een mooie opbouw, met een apotheose. Bij Ada moet de lezer het vooral hebben van de tijdsaanduidingen die ieder hoofdstuk markeren: zes maanden op Wrangel Island, acht maanden op Wrangel Island, et cetera. De situatie wordt grimmiger en de mannen raken emotioneel uitgeput, maar het komt uiteindelijk neer op wachten. Dat Ada zich in die omstandigheid ontwikkelt tot de krachtigste van de personages is een mooie ontwikkeling, maar diende zich ook min of meer aan.

Over het verhaal van Ada en de afwikkeling van het ijzige avontuur is genoeg te vinden. Het is mooi te zien hoe Olbrechts het geheel menselijker en invoelender heeft gemaakt. Wie de afstandelijke foto’s ziet van de expeditieleden, Ada, Stefansson en de andere betrokkenen, ziet loze plaatjes zonder diepgang en emotie. Dat is na het lezen van Olbrechts verhaal veranderd: deze mensen hebben iets meegemaakt, iets geflikt en daarmee een plek in de geschiedenis verworven. Positief in sommige gevallen, maar meestal dubieus en schunnig. Dat oordeel is sterker geworden door toedoen van Olbrechts’ verstripping van het verhaal: hij koos voor een ijzingwekkende entourage die de menselijke tekorten haarfijn in beeld bracht.

Intussen werkt Olbrechts aan het afsluitende deel van de eilandenreeks en dat speelt op het Schotse St-Kilda, een archipel in de Atlantische Oceaan, waar ooit mensen woonden tot epidemieën en fundamentalistische dominees daar een eind aan maakten. Om naar uit te zien. Stefan Nieuwenhuis www.9dekunst.nl